Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 operasyonda \u00c7ernobil\u2019in Rusya\u2019n\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7mesi ile 1986 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan n\u00fckleer kaza da yeniden g\u00fcndeme geldi. Y\u0131llar \u00f6nce kapat\u0131lan ve so\u011futulmaya b\u0131rak\u0131lan santralle ilgili \u201cn\u00fckleer felaket\u201d senaryolar\u0131 olu\u015furken, n\u00fckleer alanda g\u00f6rev yapan uzmanlar, bu senaryolar\u0131n \u2018kriz ortam\u0131nda \u00fcst\u00fcnl\u00fck sa\u011flama\u2019, bilgi kirlili\u011fi ya da n\u00fckleer kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiyor.
\nHacettepe \u00dcniversitesi N\u00fckleer Enerji M\u00fchendisli\u011fi \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Do\u00e7. Dr. \u015eule Erg\u00fcn\u2019e g\u00f6re, \u00c7ernobil\u2019de yeniden bir kaza ya\u015fanabilece\u011fine ve radyoaktif s\u0131z\u0131nt\u0131n\u0131n yeniden bir tehdit unsuru yaratabilece\u011fine y\u00f6nelik bu senaryolar ger\u00e7ekle ba\u011fda\u015fm\u0131yor. Erg\u00fcn, teknik bilgiye dayanmadan kurgular \u00fczerinden korkutucu senaryolar yaz\u0131lmas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 bilgi kirlili\u011fine dikkat \u00e7ekerek, \u201cBu konularda g\u00fcvenilir kaynaklara ve kurulu\u015flara itibar edilmeli. Yorumlar\u0131n teknik bilgilere ve teknik analizlere dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Kurgu yapman\u0131n anlam\u0131 yok, kimseye de faydas\u0131 yok\u201d de\u011ferlendirmesinde bulundu.
\n\u00c7ernobil N\u00fckleer Enerji Santrali’nde elektrik kesilmesi nedeniyle jenerat\u00f6rlerin devreye girdi\u011fi, n\u00fckleer santralin so\u011futmas\u0131nda kullan\u0131lan dizel yak\u0131t\u0131n 48 saat sonra t\u00fckenece\u011fi, so\u011futma sisteminin \u00e7al\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131 ve bundan dolay\u0131 santralin riske girece\u011fi \u015feklindeki a\u00e7\u0131klamalar\u0131n ard\u0131ndan Rusya Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131, n\u00fckleer santrale Belarus \u00fczerinden yeniden elektrik verildi\u011fini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.
\nSantral uluslararas\u0131 kurulu\u015flar taraf\u0131ndan izleniyor
\nDo\u00e7. Dr. \u015eule Erg\u00fcn, kriz ortam\u0131 ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in baz\u0131 \u00e7ekincelerin ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olabilece\u011fini kaydederek, \u201cUluslararas\u0131 Atom Enerjisi Ajans\u0131 (IAEA), D\u00fcnya N\u00fckleer Birli\u011fi (WNA) gibi \u00e7ok say\u0131da uluslararas\u0131 kurulu\u015f s\u00fcreci yak\u0131ndan takip ediyor. \u015eu ana kadar ya\u015fananlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman \u00c7ernobil\u2019de n\u00fckleer emniyete y\u00f6nelik ciddi bir tehdidin olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz\u201d dedi.
\nUkrayna\u2019da bulunan n\u00fckleer santrallerin emniyeti ile ilgili kamuoyunda bir bilgi kirlili\u011fi olu\u015ftu\u011funa dikkat \u00e7eken Erg\u00fcn, konuya ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015f\u00f6yle dile getirdi:
\n\u201cRusya ve Ukrayna aras\u0131ndaki kriz \u00fclkemizde ve d\u00fcnyan\u0131n genelinde bir numaral\u0131 g\u00fcndem maddesi haline geldi. Ukrayna\u2019da bulunan n\u00fckleer santrallerin emniyeti a\u00e7\u0131s\u0131ndan herhangi bir sorun g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor. Radyoaktif s\u0131z\u0131nt\u0131 ile ya da radyoaktif maddelerin etrafa da\u011f\u0131lmas\u0131yla ilgili bir g\u00fcvenlik problemi yok. Kriz ortam\u0131nda bir n\u00fckleer santralin emniyetinin sa\u011flanmas\u0131n\u0131n zor olabilece\u011fi ya da n\u00fckleer santralin kendisine y\u00f6nelik bir sald\u0131r\u0131 meydana gelebilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle endi\u015fe duyuluyor olabilir. Ancak \u015fu ana kadar ya\u015fananlara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman emniyete y\u00f6nelik ciddi bir tehdidin olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz. En son 9 Mart tarihinde \u00c7ernobil\u2019de halihaz\u0131rda kapal\u0131 olan ve s\u00f6k\u00fcm\u00fcne ba\u015flanacak olan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fcnite reakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn, bir de kaza yapm\u0131\u015f olan d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u00fcnite reakt\u00f6r\u00fcn so\u011futulmas\u0131 i\u00e7in kullan\u0131lan elektrik sisteminin devre d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylendi. Bunun i\u00e7in de yedek elektrik sisteminin dizel jenerat\u00f6rlerinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgisi geldi. Zaten bu b\u00f6yledir. Fuku\u015fima kazas\u0131nda da b\u00f6yle oldu. Elektrik sa\u011flayan sistemler yedeklidir. Ya \u015febekeden elektrik al\u0131rs\u0131n\u0131z ya \u015fu anda \u00c7ernobil\u2019de oldu\u011fu gibi dizel jenerat\u00f6rlerden elektrik \u00fcretirsiniz ya da bataryalarla elektrik \u00fcretirsiniz. \u015eu anda verilen bilgiler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda konu\u015fuyorum; \u00c7ernobil\u2019de so\u011futmay\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in dizel jenerat\u00f6rler kullan\u0131l\u0131yor. Bu da kapat\u0131lm\u0131\u015f olan ve s\u00f6k\u00fclmeye haz\u0131rlanan \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u00fcnite reakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn i\u00e7inde hala radyoaktif maddeler bozunmaya devam etti\u011fi i\u00e7in \u00fcretti\u011fi \u0131s\u0131n\u0131n giderilmesi i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor. Santralde kullan\u0131lan sistem ve reakt\u00f6rler \u00e7ok uzun s\u00fcre \u00f6nce kapand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de giderek azalan bir \u0131s\u0131 \u00fcretimi var. Yani \u00c7ernobil\u2019deki sistemlerin hala so\u011futuldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Dizel jenerat\u00f6rler de \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece bu so\u011futma devam edecektir. Ayr\u0131ca bu iddialar\u0131n ard\u0131ndan Rusya Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 santrale elektrik verildi\u011fini de a\u00e7\u0131klad\u0131. \u201d
\n\u201c1986 ile benzer radyoaktif madde sal\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u201d
\nDo\u00e7.Dr. \u015eule Erg\u00fcn, \u201cSantralde so\u011futman\u0131n sa\u011flanamamas\u0131 durumu nedeniyle yaz\u0131lan baz\u0131 felaket senaryolar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc\u201d \u015feklindeki soruya ise net bir yan\u0131t verdi: \u201cSo\u011futma olmazsa bile kesinlikle 1986 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan \u00c7ernobil kazas\u0131 gibi bir \u015fey olmaz. Bu konuda gayet net konu\u015fabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc 1986 y\u0131l\u0131nda faal bir reakt\u00f6rde ger\u00e7ekle\u015fen ciddi bir g\u00fc\u00e7 art\u0131\u015f\u0131, \u00e7ok ciddi bir \u0131s\u0131 art\u0131\u015f\u0131, bu \u0131s\u0131 \u00fcretiminin etkisiyle ba\u015flayan bir yang\u0131n ve buhar patlamas\u0131 vard\u0131. \u015eu an santral \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 senaryoyu olu\u015fturmam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Benzer bir radyoaktif madde sal\u0131m\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.\u201d
\n\u201cTeknik bilgi ve analizlerle konu\u015fmayanlar\u0131 dikkate almay\u0131n\u201d
\nSantralin izlendi\u011fini ve izlenmesinin de gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Erg\u00fcn, \u201cElbette izlenmesi gerekiyor ve zaten izleniyor da… Teknik de\u011ferlendirmeler, d\u00fczenleyici kurulu\u015flar taraf\u0131ndan, Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Kurumu taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yor. D\u00fcnya N\u00fckleer Birli\u011fi gibi kurulu\u015flarda da teknik bilgi de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. Burada \u2018teknik\u2019 ve \u2018teknik bilgi\u2019 kelimelerini vurgulamam gerekiyor. Bu noktada teknik bilgiye dayanan ve ger\u00e7ek\u00e7i senaryolar \u00fczerinden konu\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece hata yapar\u0131z. B\u00f6yle hatalar yap\u0131l\u0131rsa halk\u0131n korkmas\u0131, krizin psikolojik boyutunun de\u011fi\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla bilgi kirlili\u011fi olabilir. Bence her duyulana inanmamak laz\u0131m. Bilimsel verilerle ve teknik analizlerle konu\u015fmayanlar\u0131 dikkate al\u0131nmamas\u0131 gerekiyor. Kurgular, bilgi kirlili\u011fine yol a\u00e7\u0131yor, ger\u00e7ekler \u00e7arp\u0131t\u0131l\u0131yor\u201d diye konu\u015ftu.
\nGer\u00e7ek\u00e7i olmayan a\u00e7\u0131klamalarla olu\u015fturulan kurgular\u0131n bu kriz ortam\u0131nda bir taraf\u0131 beceriksiz ya da k\u00f6t\u00fc g\u00f6sterme amac\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor olabilece\u011fini belirten Erg\u00fcn, \u015f\u00f6yle devam etti: \u201cB\u00f6ylesi \u00f6nemli konularda ger\u00e7ekten uzman ki\u015filerden bilgi almak gerekir. Zaten uzmanlar da hem yurtd\u0131\u015f\u0131nda hem de \u00fclkemizde olay\u0131 takip ediyorlar. Net olarak vurgulamakta yarar var ki, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanm\u0131\u015f \u00c7ernobil kazas\u0131n\u0131n bu ortamda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu nedenle de konuyla ilgili yorum yapacak herkesin bu do\u011frultuda konu\u015fmas\u0131 gerekir. Rusya bug\u00fcn, yeni n\u00fckleer santrallerin yap\u0131m\u0131nda da en \u00f6nde gelen \u00fclkedir. N\u00fckleer enerji alan\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda edindikleri itibar\u0131, g\u00fcvenlik sistemleri konusundaki bu ba\u015far\u0131lar\u0131 g\u00f6lgeleyecek bir ad\u0131m atmayacaklard\u0131r.\u201d <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Rusya\u2019n\u0131n Ukrayna\u2019ya y\u00f6nelik olarak ba\u015flatt\u0131\u011f\u0131 operasyonda \u00c7ernobil\u2019in Rusya\u2019n\u0131n kontrol\u00fcne ge\u00e7mesi ile 1986 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan n\u00fckleer kaza da yeniden g\u00fcndeme geldi. Y\u0131llar \u00f6nce kapat\u0131lan ve so\u011futulmaya b\u0131rak\u0131lan santralle ilgili \u201cn\u00fckleer felaket\u201d … Devam\u0131n\u0131 Oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":17196,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[2,3,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17195"}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=17195"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17195\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":17197,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/17195\/revisions\/17197"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/17196"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=17195"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=17195"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=17195"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}