Tsunami, deprem gibi senaryolara dayan\u0131p dayanamayacaklar\u0131na dair endi\u015feler, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin g\u00fcvenli\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor. Mersin’de in\u015fa edilen ve \u00fclkenin ilk santrali olacak Akkuyu N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrali (NGS), g\u00fcvenli\u011fin \u00f6ncelikli olaca\u011f\u0131 bir tasar\u0131mla hayata ge\u00e7iriliyor. Akkuyu NGS’deki d\u00f6rt g\u00fc\u00e7 \u00fcnitesinin her biri VVER-1200 ad\u0131 verilen Rus reakt\u00f6r teknolojisine dayan\u0131yor. Bas\u0131n\u00e7l\u0131 su tipi bu reakt\u00f6rler, 1200 MW kapasiteli 3+ Nesil reakt\u00f6rlere ait ve d\u00fcnyan\u0131n en geli\u015fmi\u015f g\u00fcvenlik sistemlerine sahip. VVER tipi reakt\u00f6rler uzun y\u0131llard\u0131r g\u00fcvenli \u015fekilde faaliyet g\u00f6steriyor. Bu s\u0131n\u0131fa ait VVER-1200 reakt\u00f6rleri, VVER serisindeki en son teknoloji olman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra test edilmi\u015f bir teknoloji olma \u00f6zelli\u011fi de ta\u015f\u0131yor. Rusya’da iki ve Belarus’ta bir santralde VVER-1200 reakt\u00f6re sahip g\u00fc\u00e7 \u00fcniteleri faaliyet g\u00f6steriyor.
\nAkkuyu’nun referans santrali olan Rusya’daki Novovoronej NGS gibi Akkuyu NGS de co\u011frafi konum, iklim ko\u015fullar\u0131 ve b\u00f6lgenin di\u011fer \u00f6zellikleri dikkate al\u0131narak tasarland\u0131. Bu da g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Akkuyu yetkililerine g\u00f6re, deniz seviyesinden 10,5 metre y\u00fckseklikte in\u015fa edilen Akkuyu NGS’de kullan\u0131lacak reakt\u00f6rler, olas\u0131 tsunami ve sellere, 400 ton a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131ndaki bir u\u00e7a\u011f\u0131n 200 m\/sn h\u0131zla d\u00fc\u015fmesine, d\u0131\u015far\u0131dan gelebilecek bir patlamaya, 9 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir depreme vb. dayan\u0131kl\u0131.
\nUzmanlar, Yap-Sahip Ol-\u0130\u015flet modeline uygun olarak hayata ge\u00e7irilecek ilk proje olan ve 27 Nisan’da ilk parti n\u00fckleer yak\u0131t teslimat\u0131 ile resmen n\u00fckleer tesis stat\u00fcs\u00fc kazanacak Akkuyu NGS’nin i\u00e7 ve d\u0131\u015f etkenlere kar\u015f\u0131 olduk\u00e7a dayan\u0131kl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar. Uzmanlara g\u00f6re NGS\u2019nin deprem ve tsunami gibi do\u011fal afetlerden etkilenebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki iddialar hi\u00e7bir \u015fekilde ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tm\u0131yor. \u0130\u015fte uzmanlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla Akkuyu’ NGS\u2019de kullan\u0131lacak teknolojinin \u00f6zellikleri:<\/p>\n
\u201cU\u00e7ak \u00e7arpmas\u0131, deprem gibi durumlarda s\u0131z\u0131nt\u0131 olmas\u0131n\u0131 engelleyen bariyerlere sahip\u201d<\/p>\n
Ankara \u00dcniversitesi N\u00fckleer Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc M\u00fcd\u00fcr\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Haluk Y\u00fccel, VVER-1200 reakt\u00f6rleriyle ilgili de\u011ferlendirmelerde bulunarak s\u00f6z konusu reakt\u00f6rlerin aktif ve pasif g\u00fcvenlik sistemlerinin kombinasyonuna sahip oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla elektrik kesildi\u011finde reakt\u00f6rlerin kendili\u011finden durdu\u011funu vurgulad\u0131.
\nY\u00fccel, \u201cVVER-1200 reakt\u00f6rleri u\u00e7ak \u00e7arpmas\u0131, deprem vs. gibi durumlarda reakt\u00f6rden s\u0131z\u0131nt\u0131 olmas\u0131n\u0131 engelleyen bariyerlere, g\u00fcvenli sistemlere sahiptir. VVER-1200 teknolojisinin 9 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki bir depremde bile devreye girebilecek aktif ve pasif g\u00fcvenlik sistemleri sayesinde reakt\u00f6r, g\u00fcvenli bir \u015fekilde durur ve herhangi bir s\u0131z\u0131nt\u0131 olmaz\u201d ifadelerini kulland\u0131.
\nVVER-1200 reakt\u00f6rl\u00fc bir g\u00fc\u00e7 \u00fcnitesinin temel \u00f6zelli\u011finin, NGS\u2019yi d\u0131\u015f ve i\u00e7 etkilere kar\u015f\u0131 y\u00fcksek oranda dayan\u0131kl\u0131 k\u0131lan aktif ve pasif g\u00fcvenlik sistemlerinin e\u015fsiz bir kombinasyondan olu\u015fmas\u0131 oldu\u011funu belirten Y\u00fccel, \u201cBu reakt\u00f6rler aktif g\u00fcvenlik sistemlerinin yan\u0131 s\u0131ra do\u011fa kanunlar\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fan ve elektrik kayna\u011f\u0131, operat\u00f6r m\u00fcdahalesi veya otomatik sistem gerektirmeyen \u2018pasif sistemlerle\u2019 de donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pasif g\u00fcvenlik sistemlerinin karakteristik \u00f6zelli\u011fi, g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda ve operat\u00f6rs\u00fcz \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fabilmeleridir\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cAkkuyu NGS, kendini ispatlam\u0131\u015f, 3. nesil santral \u00f6rne\u011fidir\u201d
\nGazi \u00dcniversitesi Fen Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc \u0130leri Teknolojiler Ana Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. Dr. Sema Bilge Ocak da Akkuyu NGS\u2019de kullan\u0131lacak VVER-1200 reakt\u00f6rlerine ili\u015fkin olarak \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cAkkuyu NGS\u2019nin teknik \u00f6zellikleri, bir do\u011fal afet veya kaza ya\u015fanmas\u0131 durumunda santralin \u00e7evreye olan zarar\u0131n\u0131 minimize edece\u011fini ve \u00e7evresel g\u00fcvenli\u011fi sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. N\u00fckleer santral olas\u0131 bir deprem ve buna ba\u011fl\u0131 geli\u015febilecek bir tsunami sonras\u0131nda reakt\u00f6r bas\u0131n\u00e7 kab\u0131, buhar \u00fcrete\u00e7 sistemleri, so\u011futucu sistemler ve bas\u0131n\u00e7land\u0131r\u0131c\u0131lar gibi k\u0131saca reakt\u00f6r\u00fc ve yan sistemlerini d\u0131\u015f etkenlerden koruyabilecek \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r. Afetlerin ve kazalar\u0131n \u00e7e\u015fitli sim\u00fclasyonlarla analizleri yap\u0131lm\u0131\u015f ve risk parametreleri hesaplanm\u0131\u015ft\u0131r. Burada ger\u00e7ekle\u015febilecek riskli durumlara deniz arac\u0131 kazas\u0131, u\u00e7ak \u00e7arpmas\u0131, orman yang\u0131n\u0131 ve hava \u015fok dalgas\u0131 maruziyeti \u00f6rnek verilebilir. K\u0131saca Akkuyu NGS, afet ve kaza y\u00f6netiminde yeni nesil teknolojiye sahip ve g\u00fcvenilir olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, y\u0131llar i\u00e7erisinde kendini ispatlam\u0131\u015f, s\u00fcrekli iyile\u015ftirmeler ve tecr\u00fcbelerle geli\u015ftirilmi\u015f 3. Nesil bir santral \u00f6rne\u011fidir.\u201d
\nAkkuyu NGS\u2019de derinlemesine g\u00fcvenlik sisteminin sa\u011flanmas\u0131 ve koruyucu engellerin emniyeti i\u00e7in aktif ve pasif g\u00fcvenlik sistemleri kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan Bilge Ocak, aktif g\u00fcvenlik sistemlerinin, g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ile beslenen, pasif g\u00fcvenlik sistemlerinin, d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 ve personele ihtiya\u00e7 olmaks\u0131z\u0131n do\u011fal ko\u015fullarda \u00e7al\u0131\u015fan sistemler oldu\u011funu\u201d s\u00f6yledi. Bilge Ocak, g\u00f6revleri gere\u011fi g\u00fcvenlik sistemlerinin d\u00f6rt ana grupta toparlanabilece\u011fini belirterek bunlar\u0131 koruyucu g\u00fcvenlik sistemleri, erimi\u015f yak\u0131t\u0131 muhafaza etme d\u00fczene\u011fi, kontrol sistemleri ve destekleme sistemleri olarak s\u0131ralad\u0131.
\nAkkuyu NGS\u2019de g\u00fcvenlik engellerinin kontrol\u00fc i\u00e7in otomatik radyasyon izleme sisteminin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Bilge Ocak, bu sistemin radyasyon a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bulunan \u00fcnitelerin etraf\u0131ndaki radyasyon dozunu ger\u00e7ek zaman rejiminde \u00e7al\u0131\u015fan sens\u00f6rler vas\u0131tas\u0131yla \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcne, g\u00fcvenlik sistemlerinin, tesiste, normal \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda \u00e7evreye olan radyolojik etkinin, beklenen i\u015fletme olaylar\u0131n\u0131n ve tasar\u0131ma esas kazalar\u0131n, mevzuattaki s\u0131n\u0131rlar\u0131n alt\u0131nda kalacak ve makul surette en d\u00fc\u015f\u00fck \u015fekilde ula\u015f\u0131labilir \u015fekilde tasarland\u0131\u011f\u0131na dikkati \u00e7ekti. Bilge Ocak, \u201cNormal \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda, havaland\u0131rma bacalar\u0131ndaki gaz-aerosol emisyonlar\u0131, \u00e7evre i\u00e7in radyon\u00fcklit emisyonlar\u0131n\u0131n kayna\u011f\u0131d\u0131r ve herhangi bir i\u015fletme durumu i\u00e7in izin verilebilir limitleri a\u015fmamaktad\u0131r. VVER-1200 reakt\u00f6r\u00fc, g\u00fcncel teknoloji, ekonomik performans ve \u00fcst d\u00fczey g\u00fcvenlikli modern n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali konsepti sunmaktad\u0131r. Tasar\u0131m\u0131, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali g\u00fcvenlik ilkelerinin evrimsel geli\u015fiminin sonucudur. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali g\u00fcvenli\u011fi, bariyerlerin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc sa\u011flayan m\u00fchendislik g\u00fcvenli\u011fi \u00f6zellikleri ve organizasyon tedbirleri ve personelin ve n\u00fcfusun radyasyondan korunmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra iyonize radyasyonun ve radyoaktif maddelerin \u00e7evreye yay\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6nlemek \u00fczere \u00e7oklu bariyer sistemi i\u00e7eren be\u015f d\u00fczeyde derinlemesine savunma konsepti uygulanarak sa\u011flanmaktad\u0131r\u201d diye konu\u015ftu.<\/p>\n
\u201cDeprem kaynakl\u0131 hasar olu\u015fumu ve sonucunda radyasyon s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r\u201d
\nOhio State \u00dcniversitesinden Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi G\u00fcl\u00e7in Sar\u0131c\u0131 T\u00fcrkmen, Akkuyu\u2019da in\u015fa edilen 3+ Nesil VVER-1200 tipi d\u00f6rt reakt\u00f6r\u00fcn depreme kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda \u015funlar\u0131 belirtti: \u201cN\u00fckleer santral tasar\u0131mlar\u0131 ba\u015fta deprem olmak \u00fczere yang\u0131n, tsunami, u\u00e7ak \u00e7arpmas\u0131, sel gibi bir\u00e7ok do\u011fal ve yapay afetlere kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131 olacak \u015fekilde yap\u0131l\u0131r. Burada \u00f6nemli olan \u00f6ncelikle yak\u0131t b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc korumak, e\u011fer bu ba\u015far\u0131lamam\u0131\u015fsa sonraki \u00f6nemli nokta, radyasyon bariyerlerinin b\u00fct\u00fcnl\u00fcklerini korumakt\u0131r. Deprem denilince ilk akla gelen genellikle 2011\u2019de meydana gelen Fuku\u015fima kazas\u0131 oluyor. Fakat bu kazaya sebep olan deprem de\u011fil, beklenenin \u00fcst\u00fcnde bir b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olu\u015fan tsunamidir. Bu zamana kadar ger\u00e7ekle\u015fen n\u00fckleer santral kazalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda deprem kaynakl\u0131 hasar olu\u015fumu ve sonucunda radyasyon s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011fer taraftan Fuku\u015fima, sonras\u0131nda ek tedbirler de getirilmi\u015ftir, mevcut santraller yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmi\u015ftir ve VVER-1200 gibi yeni tasar\u0131mlar da bu kriterlere uygun tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n
\u201cVVER-1200 24 saate kadar so\u011futma i\u015flemini yapacak pasif sistemlerin bulundu\u011fu bir tasar\u0131md\u0131r\u201d
\nReakt\u00f6r tasar\u0131mlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda santral saha se\u00e7imi a\u015famas\u0131nda da deprem g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurularak fay hatlar\u0131ndan uzakta uygun b\u00f6lgelerin belirlendi\u011fini vurgulayan T\u00fcrkmen, olas\u0131 bir afet durumunda yap\u0131lacak ilk \u015feyin reakt\u00f6r\u00fcn kapat\u0131larak g\u00fc\u00e7 \u00fcretiminin durdurulmas\u0131 ve sistemdeki mevcut \u0131s\u0131y\u0131 \u00e7ekmek i\u00e7in aktif ve pasif kor so\u011futma sistemlerinin devreye al\u0131nmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi. T\u00fcrkmen, \u201cBilindi\u011fi \u00fczere Fuku\u015fima kazas\u0131ndan sonra uzunca bir s\u00fcre sahaya elektrik verilemedi ve bu nedenle aktif so\u011futma sistemleri \u00e7al\u0131\u015famad\u0131. Bu olaydan sonra reakt\u00f6r tasar\u0131mlar\u0131nda b\u00f6yle bir durumda devreye girerek so\u011futma i\u015flemini belirli bir s\u00fcre ger\u00e7ekle\u015ftirebilecek pasif so\u011futma sistemlerinin say\u0131s\u0131 artt\u0131r\u0131ld\u0131. VVER-1200 tasar\u0131m\u0131 da b\u00f6yle bir durumda 24 saate kadar so\u011futma i\u015flemini yapacak pasif sistemlerin bulundu\u011fu bir tasar\u0131md\u0131r\u201d ifadelerini kulland\u0131.
\nN\u00fckleer santrallerin deprem gibi afetlere dayan\u0131kl\u0131 \u015fekilde tasarland\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izen T\u00fcrkmen, \u201cAnalizler yap\u0131l\u0131rken saha se\u00e7iminden ba\u015flayarak o b\u00f6lgeye ait tarihi kay\u0131tlar \u00e7o\u011fu durumda binlerce hatta on binlerce y\u0131l \u00f6ncesine kadar incelenir ve tasar\u0131m\u0131n son \u015fekli bu verilere g\u00f6re verilir. Ayn\u0131 tip reakt\u00f6r tasar\u0131m\u0131 bile olsa her santral kendine \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. Akkuyu NGS \u00f6zelinde konu\u015facak olursak tasar\u0131m\u0131 ve in\u015faat\u0131, belirlenen kriterlere uygun yap\u0131l\u0131rsa korkulacak bir olay ya\u015fanma ihtimali \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olacakt\u0131r\u201d dedi.<\/p>\n
Her a\u00e7\u0131dan avantajl\u0131 bir teknoloji
\nNGS\u2019yi d\u0131\u015f ve i\u00e7 etkilere kar\u015f\u0131 azami \u00f6l\u00e7\u00fcde dayan\u0131kl\u0131 k\u0131lan aktif ve pasif g\u00fcvenlik sistemlerine sahip VVER-1200 reakt\u00f6rleri, VVER-1000 tipi reakt\u00f6rlere g\u00f6re y\u00fczde 20 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve i\u015fletilmeleri s\u0131ras\u0131nda y\u00fczde 30 ila 40 oran\u0131nda daha az personele ihtiya\u00e7 duyuyor. Bu reakt\u00f6rlerin \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6mr\u00fc de 60 art\u0131 20 y\u0131l opsiyonuyla 80 y\u0131la kadar \u00e7\u0131kar\u0131labiliyor.
\nMart 2023 itibariyle d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 422 reakt\u00f6r faaliyet g\u00f6steriyor ve aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de bulundu\u011fu 18 \u00fclkede 57 reakt\u00f6r\u00fcn in\u015fas\u0131 da s\u00fcr\u00fcyor. Rusya Devlet N\u00fckleer Enerjisi Kurulu\u015fu Rosatom\u2019un tasar\u0131m\u0131 ve d\u00fcnyada seri \u00fcretiminin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tek 3+ nesil reakt\u00f6r\u00fc olan VVER-1200, NGS\u2019nin d\u0131\u015f ve i\u00e7 etkilerine kar\u015f\u0131 dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. Bas\u0131n\u00e7l\u0131 su reakt\u00f6rleri, Belarus, Finlandiya, Macaristan, \u00c7in ve Banglade\u015f gibi \u00fclkelerde de in\u015fa edilen santrallerde kullan\u0131l\u0131yor. VVER-1200, halihaz\u0131rda Rusya ve Belarus’ta toplam 5 g\u00fc\u00e7 \u00fcnitesinde (\u00e7ok yak\u0131nda bir \u00fcnite daha elektrik \u015febekesine ba\u011flanacak) faaliyet g\u00f6steriyor. Bu reakt\u00f6rler, reakt\u00f6r teknolojisini kan\u0131tlanm\u0131\u015f, verimli ve g\u00fcvenli hale getiriyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tsunami, deprem gibi senaryolara dayan\u0131p dayanamayacaklar\u0131na dair endi\u015feler, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin g\u00fcvenli\u011fi tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 g\u00fcndeme ta\u015f\u0131yor. Mersin’de in\u015fa edilen ve \u00fclkenin ilk santrali olacak Akkuyu N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrali (NGS), g\u00fcvenli\u011fin \u00f6ncelikli … Devam\u0131n\u0131 Oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":25280,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[7,3,11],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25279"}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=25279"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25279\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":25281,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/25279\/revisions\/25281"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/25280"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=25279"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=25279"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=25279"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}