Jeoloji M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Erkan Demir; \u2018\u2019B\u00f6lgenin tektonik anlamda nas\u0131l bir potansiyel bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7mi\u015fte hangi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte depremlerin meydana geldi\u011fi ve gelecekte olabilece\u011fi yorumunu da getiriyor. Bu yorum, bilimsel verilerle derlendi\u011fi zaman, Mersin i\u00e7in bir 50 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck bir deprem bekleniyor\u2019\u2019<\/p>\n
\nTuran DAL<\/p>\n
Mersin\u2019in deprem riski ve kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131 hakk\u0131nda gazetemize konu\u015fan Mersin Jeoloji M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Erkan Demir, yerel y\u00f6netimlere \u00f6nerilerde bulundu. Demir, B\u00fcy\u00fck\u015fehir\u2019in olas\u0131 bir depreme kar\u015f\u0131l\u0131k \u00f6ncelikli olarak bir \u2018Kent Afet Master Plan\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlamas\u0131n\u0131, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleri i\u00e7in ise altyap\u0131 sorunlar\u0131na e\u011filip dokuyu bozmamaya \u00f6zen g\u00f6stermesi gerekti\u011fini kaydetti.\u00a0<\/span><\/p>\n -Mersin deprem riski ta\u015f\u0131yan bir kent mi?<\/strong><\/p>\n Demir:<\/strong>\u00a0Devletin yapt\u0131\u011f\u0131 resmi \u00e7al\u0131\u015fmalara g\u00f6re T\u00fcrkiye deprem haritalar\u0131 var. Mersin bu haritalarda 4. B\u00f6lge olarak tan\u0131mlan\u0131yor. Deprem riski a\u00e7\u0131s\u0131ndan neredeyse risk olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir bu. Tabi bu saptaman\u0131n bilimsel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sormadan \u00f6nce, bu haritalar\u0131n ne ifade etti\u011fini sormak laz\u0131m. Asl\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de kent planlamas\u0131nda bizlerin altl\u0131k olarak tarif etti\u011fi, yani bir kenti, bir yerle\u015fim yerini kurgularken kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z haritalard\u0131r. Bu haritalar, risk derecesine g\u00f6re binalar\u0131n temel yap\u0131lar\u0131n\u0131, temel derinliklerini, in\u015faat m\u00fchendislerinin istatistik projelerini belirleyen \u00f6zel ayr\u0131nt\u0131lar ta\u015f\u0131r. Bu haritalarla hareket edersek, \u2018Mersin\u2019de deprem riski yoktur. Risk olmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok sa\u011flam bir zemin yap\u0131s\u0131 vard\u0131r\u2019 gibi bir alg\u0131 ile \u00e7\u0131kar\u0131z yola. Ki, bug\u00fcne de\u011fin b\u00f6yle ak\u0131p gelmi\u015ftir. Kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z tabloyu bir ayr\u0131nt\u0131yla \u00f6zetlemek istiyorum. Mesela 1999 depreminin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge i\u00e7inde deprem riski ta\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131 kaydedilmi\u015f ve \u00fclkenin neredeyse bir b\u00fct\u00fcn sanayisinin in\u015fa edildi\u011fi bir b\u00f6lge haline getirilmi\u015fti\u2026 Hatta o b\u00f6lge i\u00e7in \u015f\u00f6yle bir sohbette ge\u00e7iyor. O b\u00f6lge ile ilgili m\u00fchendislerden g\u00f6r\u00fc\u015fler al\u0131n\u0131yor. M\u00fchendisler oradan bir fay hatt\u0131n\u0131n ge\u00e7ti\u011fini, o fay hatt\u0131n\u0131n deprem \u00fcretebilece\u011fi, sanayi ve kentle\u015fme i\u00e7in uygun bir alan olmad\u0131\u011f\u0131 bilgilerini sunuyor. O d\u00f6nemde ilgili bakan, \u2018o zaman fay\u0131n yerini de\u011fi\u015ftirin\u2019 cevab\u0131n\u0131 veriyor. \u0130\u015fte bilime bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019de bilimsel verilerin kullan\u0131m\u0131na bir \u00f6rnektir bu. Dediklerimiz \u00fczerine, e\u011fer bizler bu haritalardan yola \u00e7\u0131karsak, bilimden uzakla\u015f\u0131r\u0131z. Yok bilimsel verilerle hareket edersek, ilkin b\u00f6lgenin tarihsel verilerine bakmam\u0131z gerekmektedir. Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde bir deprem sahas\u0131 olmu\u015f mudur, olmam\u0131\u015f m\u0131d\u0131r?\u00a0<\/p>\n \n-Peki, Mersin \u00f6zelinde b\u00f6yle bir tarihsel deprem ara\u015ft\u0131rmas\u0131 i\u00e7erisinde bulundunuz mu?<\/strong><\/p>\n Demir:<\/strong>\u00a0Biz, Mersin i\u00e7in b\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rma i\u00e7erisine girdik ve ge\u00e7mi\u015fte yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fmayla birka\u00e7 veriyi birle\u015ftirdik. Nedir bu veriler? Tarihsel s\u00fcre\u00e7te ya\u015fanm\u0131\u015f depremler. \u00c7\u00fcnk\u00fc aletsel diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z depremler asl\u0131nda son y\u00fcz y\u0131ll\u0131k bilim ve teknolojinin el verdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcmler. Bunlar d\u0131\u015f\u0131ndaki kay\u0131tlar bizim tarihsel kay\u0131tlar\u0131m\u0131z. Tarihsel kay\u0131tlardan hareketle Mersin\u2019in deprem riskleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan asl\u0131nda deprem haritas\u0131nda belirtildi\u011fi gibi 4. s\u0131rada de\u011fil, 1 ve 2. diye tabir edebilece\u011fimiz bir yap\u0131ya sahip. Bunun kayna\u011f\u0131 da, ya\u015fanan bir\u00e7ok deprem Mersin\u2019in yerle bir olmas\u0131na sebep olmu\u015ftur. Yan\u0131ba\u015f\u0131m\u0131zdaki Viran\u015fehir olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, 3 kent depremle yerle bir olmu\u015f. Viran\u015fehir ad\u0131 da asl\u0131nda ordan gelmektedir. Soli Pompeiopolis Antik Kenti yine. Anamurda ya\u015fam\u0131\u015f bir medeniyet var. Bu medeniyette arkeolojik kaz\u0131larda deprem izlerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Tarsus\u2019un hemen 2 metre alt\u0131nda yine bir ba\u015fka kent mevcut ve orda da yine deprem izlerini \u00e7ok net bir \u015fekilde g\u00f6rmekteyiz. Bu veriler bizler a\u00e7\u0131s\u0131ndan, bu b\u00f6lgenin tektonik anlamda nas\u0131l bir potansiyel bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7mi\u015fte hangi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte depremlerin meydana geldi\u011fi ve gelecekte olabilece\u011fi yorumunu da getiriyor. Bu yorum, bilimsel verilerle derlendi\u011fi zaman Mersin i\u00e7in bir 50 y\u0131l s\u00fcre i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck bir deprem bekleniyor.\u00a0<\/p>\n \n– Kentin mimari yap\u0131s\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, olas\u0131 bir deprem Mersin\u2019den neler g\u00f6t\u00fcr\u00fcr?<\/p>\n Demir:<\/strong>\u00a0Harita \u00fczerinden tabir edecek olursak, fay hatlar\u0131m\u0131z Mersin ve \u00e7evresini \u00e7ok y\u0131k\u0131c\u0131 bir d\u00fczeyde etkileyecek g\u00fcce sahip. Deprem dedi\u011fimiz afet, s\u00fcrekli ya\u015fanan bir olay. Bir kentin yerle\u015fim alan\u0131 altyap\u0131s\u0131 ile tan\u0131mlan\u0131yor. Alt yap\u0131 e\u011fer sa\u011flam de\u011filse, ki Mersin\u2019in kurulu oldu\u011fu b\u00f6lge al\u00fcvyon malzemesinden yap\u0131l\u0131 ve \u00e7ok verimli bir tar\u0131m arazisi \u00fczerine in\u015fa edilmi\u015f. Bunun dezavantaj\u0131 \u015fu ki, yer alt\u0131 seviyesi \u00e7ok y\u00fcksek. Biz, bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n \u00fczerine \u00e7ok katl\u0131 binalar in\u015fa etmi\u015fiz. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir deprem bile burada hasar\u0131 \u00e7ok ciddi anlamda y\u0131k\u0131m ve can kayb\u0131na g\u00f6t\u00fcrecek bir noktaya ta\u015f\u0131yabilir.\u00a0<\/p>\n \n-Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm konusuna gelirsek Mersin \u00f6zeline neler s\u00f6ylersiniz?<\/p>\n Demir:<\/strong>\u00a0Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin mevcut kentlerle ilgili bir planlama s\u00fcrecidir. Bizde ise bu planlama s\u00fcreci, maalesef nerdeyse 1990\u2019lar sonras\u0131nda hayata ge\u00e7irilmeye ba\u015fland\u0131. \u00d6zellikle kentlerin yerlerini se\u00e7erken ve yer se\u00e7imi yap\u0131l\u0131rken jeolojik dedi\u011fimiz bir\u00e7ok kriteri g\u00f6zard\u0131 ederek, belediye meclisleri kanal\u0131yla yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131 imara a\u00e7m\u0131\u015f\u0131z. Tar\u0131m arazilerimizi yok etmi\u015fiz. Jeolojik kriterler niye \u00f6nemli derseniz; deprem dedi\u011fimiz riskler, kentimizde ya\u015fanan sel riskleri, farkl\u0131 b\u00f6lgelerde ya\u015fanan heyelanlar, kaya d\u00fc\u015fmeleri gibi fakt\u00f6rler yerle\u015fim alanlar\u0131n\u0131n planlanmas\u0131nda birinci kriterdir. \u0130kinci kriter ise; o b\u00f6lge ile ilgili \u00f6nemli alanlar dedi\u011fimiz, yap\u0131la\u015fmaya uygun, sanayile\u015fmeye uygun, mezarl\u0131k alanlar\u0131, i\u00e7me suyu gibi kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n bulundu\u011fu alanlar\u0131n beraberinde, tar\u0131m arazileri, ormanlar, meralar, kent dokusunun \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcrel alanlar\u0131n korunmas\u0131 gerekiyor. Bir plan \u00e7er\u00e7evesinde s\u0131n\u0131rlamalar yapmak gerekiyor. Bizde bu planlar haz\u0131rlanmadan kentler kurguland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in rantlara hitap edilecek \u015fekilde kentler imara a\u00e7\u0131lmaktad\u0131r. Bir \u015fekilde Mersin gibi bir \u00e7arp\u0131k kentle\u015fme meydana gelmi\u015ftir. K\u0131y\u0131 \u015feridine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda neredeyse denizin dibine kadar uzanm\u0131\u015f binalar g\u00f6rebilmekteyiz. Halbuki bir k\u0131y\u0131 kanunumuz var. En az 100 metrelik mesafe aral\u0131\u011f\u0131n\u0131n bu anlamda yap\u0131la\u015fmaya kapat\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bunun bile ihmal edildi\u011fi bir kentle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n -Belediyelerin, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmdeki rol\u00fc nedir ya da ne olmal\u0131d\u0131r?<\/p>\n Demir:<\/strong>\u00a0Mersin gibi B\u00fcy\u00fck\u015fehir\u2019in oldu\u011fu belediyelerde B\u00fcy\u00fck\u015fehir yasas\u0131yla birlikte bir \u2018Kent Afet Master Plan\u0131\u2019n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 yetkisine sahiptirler. Ne yaz\u0131k ki, Mersin\u2019in halen bir \u2018Kent Afet Master Plan\u0131\u2019 yok. Bir do\u011fa olay\u0131 sonras\u0131nda, mesela bir sel sonras\u0131nda oturup konu\u015fuyoruz. Nerelerin zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc konusunu tart\u0131\u015f\u0131yoruz. Zarar g\u00f6ren yerlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda yine jeolojik fakt\u00f6rler \u00e7\u0131k\u0131yor ortaya. Biz dere yata\u011f\u0131n\u0131 ya yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7m\u0131\u015f\u0131z. Ya \u00fcst\u00fcn\u00fc kapatm\u0131\u015f\u0131z ya da yol ge\u00e7irmi\u015fiz. Do\u011fal olarak suyun yol bulmas\u0131 gerekmektedir. Biz onu kapat\u0131nca sele maruz kal\u0131yoruz. Ciddi anlamda hem maddi hem de can kay\u0131plar\u0131 olu\u015fuyor. Geriye d\u00f6n\u00fcp bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda 2001 y\u0131l\u0131nda yine bir selde can kay\u0131plar\u0131 ve \u00e7ok ciddi mal kay\u0131plar\u0131 ya\u015fand\u0131. Bug\u00fcne geldi\u011fimizde ge\u00e7mi\u015ften g\u00fcn\u00fcm\u00fcze bak\u0131nca hi\u00e7bir \u015feyin de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6zlemlemek hi\u00e7 de zor de\u011fil. Aksine biz a\u00e7\u0131klar\u0131m\u0131z \u00fczerine bir \u015feyler daha \u00fcretmi\u015fiz. Yap\u0131la\u015fmayacak yerleri yeniden yap\u0131ya a\u00e7m\u0131\u015f\u0131z. Burada \u00f6nemli rol B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi\u2019nde. Belediyenin acilen bir \u2018Kent Afet Mater Plan\u0131\u2019n\u0131 haz\u0131rlamas\u0131 gerek. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda mevcut bina stoklar\u0131na y\u00f6nelik bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor. Kurguda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme var ama, rantsal bir bak\u0131\u015f var ortada. Mahalleler \u00f6l\u00e7e\u011finde, sadece o b\u00f6lge insan\u0131n\u0131n mevcut k\u00f6t\u00fc yap\u0131 stoklar\u0131n\u0131, \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlam\u0131\u015f yap\u0131lar\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131p yerine ayn\u0131 standartlarda yeni binalar\u0131n in\u015fa edilmesi gerekmektedir. Yani ilkin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm plan\u0131 boyutunda B\u00fcy\u00fck\u015fehir\u2019in kentle ilgili bir kurgusunun olmas\u0131 gerekir. Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemde yap\u0131lm\u0131\u015f yanl\u0131\u015flar\u0131n en az\u0131ndan bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm s\u00fcrecinde ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00f6z konusu olmal\u0131d\u0131r. Kentin nefes alaca\u011f\u0131 alanlar\u0131n yarat\u0131lmas\u0131, mevcut dere yataklar\u0131n\u0131n bu anlamda yap\u0131la\u015fmadan ar\u0131nd\u0131r\u0131lmas\u0131, depremle ilgili riskli alanlar\u0131n tespit edilmesi gerekir.<\/p>\n –Kenttin ya\u015famsal dokusunu bozmadan bir kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr?<\/p>\n Demir:<\/strong>\u00a0Kamusal mant\u0131kla bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, devlet bu i\u015fi planlarken \u2018Kent Afet Master Plan\u0131\u2019 yapmal\u0131. Yap\u0131la\u015fma ad\u0131na daha uygun alanlar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 laz\u0131m. \u00d6rne\u011fin Mersin\u2019de 2. \u00c7evre Yolu\u2026 Zemini sa\u011flam ve bir dere yata\u011f\u0131 unsurunun bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir alan. Ya da kamuya ait bir\u00e7ok alan var. Bu alanlar\u0131 bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm mant\u0131\u011f\u0131yla insanlar\u0131 ma\u011fdur etmeden \u015fekillenebilir. Buradaki roller TOK\u0130\u2019ye verilmi\u015f. TOK\u0130 mahaller baz\u0131nda arazileri resmen bo\u015faltt\u0131. \u00d6ncekinin yerine s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f konut alanlar\u0131yla bir b\u00f6lgede ya\u015fayan insanlar\u0131 \u00e7ok katl\u0131 binalar i\u00e7erisinde hapsetmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Do\u011fal olarak o kentin dokusu bir anda alt \u00fcst oldu. Bu planlamalar \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mahalle baz\u0131nda ya da b\u00f6lgesel sanayi anlam\u0131nda, ticari konut anlam\u0131nda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ekonomik g\u00fcc\u00fc olmayan bir\u00e7ok insan TOK\u0130\u2019den ald\u0131\u011f\u0131 evlerin kredilerini \u00f6deyemez hale geldi. \u015eu a\u00e7\u0131dan da bakmak gerekir, tek katl\u0131 ya da \u00e7ift katl\u0131 bah\u00e7eli bir evde otururken, bir anda 50 metre karelik bir apartmanda 6 n\u00fcfusluk bir ailenin ya\u015fam\u0131ndaki de\u011fi\u015fikli\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz zaman, bu tamamen kendisin dokusunu bozar. K\u00fclt\u00fcrel anlamda da b\u00f6l\u00fc\u015fmeyi getiren bir hale d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. TOK\u0130 o nedenle dokuyu bozmadan i\u015f yapma konusunda ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc denetlenmeyen bir mekanizmaya sahip. Projesinden uygulamadaki denetime var\u0131ncaya kadar, normal bir m\u00fcteahhitin yapt\u0131\u011f\u0131 binadan, bu anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z bir i\u015fleyi\u015fe sahip. Yap\u0131 denetim s\u00fcreci yok, belediye denetim s\u00fcreci yok, meslek odalar\u0131n\u0131n denetim s\u00fcreci yok. Do\u011fal olarak, \u2018ben yapt\u0131m, ben uygulad\u0131m, oldu bitti\u2019 gibi bir proje in\u015fa ediliyor. Buna kar\u015f\u0131n, belediyelerin bir g\u00fcc\u00fc var ve bu g\u00fcc\u00fc kamusal alanda kullanmalar\u0131 gerekiyor.\u00a0<\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Jeoloji M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Erkan Demir; \u2018\u2019B\u00f6lgenin tektonik anlamda nas\u0131l bir potansiyel bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131, ge\u00e7mi\u015fte hangi b\u00fcy\u00fckl\u00fckte depremlerin meydana geldi\u011fi ve gelecekte olabilece\u011fi yorumunu da getiriyor. Bu yorum, bilimsel verilerle derlendi\u011fi … Devam\u0131n\u0131 Oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759"}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=759"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/759\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=759"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=759"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=759"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}