N\u00fckleer reakt\u00f6rlerin izlenmesi alan\u0131nda, yeni nesil n\u00f6trino dedekt\u00f6rleri geli\u015ftirilmesi i\u00e7in
\nd\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Daha etkili, daha uygun maliyetli ve daha
\nkompakt olan yeni dedekt\u00f6rlerin hem ulusal ihtiya\u00e7lar\u0131 hem de Uluslararas\u0131 Atom Enerjsi
\nKurumu\u2019nun (IAEA) ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131 hedefleniyor. Mevcut n\u00f6trino dedekt\u00f6rleri,
\n\u2018ters beta bozunumu\u2019na dayan\u0131rken, yeni dedekt\u00f6rlerde daha verimli, daha k\u00fc\u00e7\u00fck mobil
\ncihazlara olanak sa\u011flayan \u2018tutarl\u0131 n\u00f6trino-\u00e7ekirdek elastik \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131\u2019 yakla\u015f\u0131m\u0131 kullan\u0131l\u0131yor.
\nBug\u00fcne kadar pratikte g\u00f6zlemlenmemi\u015f temel bir fizik s\u00fcreci olan n\u00f6trinolar\u0131n atom \u00e7ekirde\u011fi
\n\u00fczerindeki uyumlu sa\u00e7\u0131l\u0131m\u0131, s\u00fcpernovan\u0131n ve evrenin evrimini ke\u015ffetmek i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.
\nGe\u00e7ti\u011fimiz Eyl\u00fcl ay\u0131nda, Rusya Ulusal Ara\u015ft\u0131rmalar N\u00fckleer \u00dcniversitesi\u2019nden (NRNU
\nMEPhI) Rus fizik\u00e7iler, n\u00fckleer reakt\u00f6rlerin uzaktan izlenmesinin do\u011frulu\u011funu neredeyse bin
\nkat art\u0131ran bir dedekt\u00f6r geli\u015ftirmek i\u00e7in bir dizi deney ger\u00e7ekle\u015ftirdi. NRNU MEPhI
\nuzmanlar\u0131, elastik tutarl\u0131 n\u00f6trino sa\u00e7\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r \u00e7ekirdekler \u00fczerindeki etkisine dayanan bir
\nyakla\u015f\u0131ma dayanan yeni iki a\u015famal\u0131 emisyon dedekt\u00f6r ile n\u00f6trino kontrol y\u00f6ntemini
\niyile\u015ftirmeyi ba\u015fard\u0131.
\nMEPhI ekibine g\u00f6re bu ara\u015ft\u0131rma, var olan cihazlara nazaran reakt\u00f6rlere bin kat daha duyarl\u0131
\nbir n\u00f6trino dedekt\u00f6r elde edilmesine olanak sa\u011flarken, n\u00fckleer enerji santrali reakt\u00f6r\u00fcne
\nbenzeyen y\u00fcksek hacimli yap\u0131lar olan modern n\u00f6trino dedekt\u00f6rleri de k\u00fc\u00e7\u00fck bir mobil cihaza
\nd\u00f6n\u00fc\u015febilecek. MEPhI ekibi, bu dedekt\u00f6r\u00fcn ilk testlerini \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131l Kalinin N\u00fckleer
\nSantrali\u2019nde yapmay\u0131 planl\u0131yor.
\nBu \u00e7al\u0131\u015fma, d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck n\u00fckleer liderlerinden biri olan Rusya Devlet Atom Enerjisi
\nKurumu Rosatom\u2019un deste\u011fi ile ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor. MEPhI uzmanlar\u0131, n\u00fckleer enerji
\nkullan\u0131m\u0131n\u0131 daha g\u00fcvenli ve daha \u015feffaf hale getirecek dedekt\u00f6r\u00fcn IAEA y\u00f6netiminin de
\ndikkatini \u00e7ekti\u011fini kaydetti. Yeni dedekt\u00f6r\u00fcn hassasiyetinin bilimsel ama\u00e7larla pek \u00e7ok yerde
\nkullan\u0131labilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen uzmanlar, \u00f6rne\u011fin g\u00fcne\u015fin veya s\u00fcpernovan\u0131n n\u00f6trino
\nradyasyonunun analiz edilebilece\u011fi, i\u00e7lerinde meydana gelen s\u00fcre\u00e7lerin daha iyi
\nanla\u015f\u0131labilece\u011fini vurgulad\u0131.
\nN\u00dcKLEER TES\u0130SLER\u0130N EMN\u0130YET\u0130N\u0130 ARTIRACAK
\nN\u00f6trinolar\u0131n n\u00fckleer reaksiyonlar s\u0131ras\u0131nda b\u00fcy\u00fck miktarlarda \u00fcretilen temel par\u00e7ac\u0131klar
\noldu\u011funu belirten Rusya Ulusal N\u00fckleer Ara\u015ft\u0131rmalar \u00dcniversitesi Deneysel N\u00fckleer Fizik
\nLaboratuvar\u0131\u2019n\u0131n \u015eefi ve Proje Y\u00f6neticisi Aleksandr Bolozdynya, \u201cN\u00f6trino radyasyonunu
\nanaliz ederek hem reaksiyonun izotopik bile\u015fimini hem de \u015fu anda reakt\u00f6r \u00e7ekirde\u011finin
\nmerkezinde neler olup bitti\u011fini anlayabiliriz.\u201d diye konu\u015ftu.
\nAnkara \u00dcniversitesi N\u00fckleer Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Haluk Y\u00fccel, Rus
\nfizik\u00e7ilerin geli\u015ftirdi\u011fi dedekt\u00f6r\u00fc \u201cinovatif bir bulu\u015f\u201d olarak niteledi. Y\u00fccel, bu konuda
\nyapt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlendirmede, \u201cUzaktan n\u00f6trino \u00f6l\u00e7\u00fclmesi, d\u00fcnyan\u0131n herhangi bir reakt\u00f6r\u00fcn\u00fcn
\n\u00f6nceden belirlenmi\u015f g\u00fcvenlik ve emniyet kurallar\u0131na g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bilgisinin
\nelde edilmesine olanak sa\u011flayacakt\u0131r. B\u00f6ylece n\u00f6trona dayal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan t\u00fcm tesislerin amac\u0131
\nd\u0131\u015f\u0131nda kullan\u0131m\u0131, n\u00fckleer emniyeti zaafa d\u00fc\u015f\u00fcrecek i\u015f ve operasyonlar anl\u0131k olarak tespit
\nedilebilir. Bu dedekt\u00f6r, n\u00fckleer enerjinin bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l ama\u00e7larla kullan\u0131m\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na alacak
\nteknolojik bir geli\u015fme olacakt\u0131r. MEPhI\u2019de yap\u0131lacak bu testler veya ORNL gibi di\u011fer y\u00fcksek
\nak\u0131l\u0131 n\u00f6tron tesislerinde devam eden, elastik tutarl\u0131 n\u00f6trino sa\u00e7\u0131l\u0131m (ELSC) deneyleri ve yeni
\ntip dedekt\u00f6r geli\u015ftirme faaliyetler, asl\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnya toplumlar\u0131n\u0131n n\u00fckleer emniyeti
\na\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok \u00f6nemlidir\u201d ifadelerini kulland\u0131.
\n\u201cDEDEKT\u00d6R B\u0130L\u0130MDE B\u00dcY\u00dcK GEL\u0130\u015eMELERE YOL A\u00c7AB\u0130L\u0130R\u201d
\nAmerika Penn State \u00dcniversitesi Ara\u015ft\u0131rma G\u00f6revlisi G\u00f6khan \u00c7orak da, MEPhI uzmanlar\u0131n\u0131n
\ngeli\u015ftirdi\u011fi dedekt\u00f6r\u00fcn n\u00fckleer emniyet alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck geli\u015fmelere yol a\u00e7abilece\u011fini
\nkaydederek,\u201cN\u00f6trinolar\u0131n radyasyon analizine g\u00f6re reakt\u00f6r\u00fcn g\u00f6vdesinde olup bitenleri,
\ndolay\u0131s\u0131yla reakt\u00f6rdeki yak\u0131t oran\u0131n\u0131 g\u00f6zlemleyebiliriz.\u201d dedi.
\n\u00c7orak\u2019a g\u00f6re, bu y\u00f6ntem ile tasarlanacak detekt\u00f6r, bilim a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck geli\u015fmelere yol
\na\u00e7abilece\u011fi gibi, g\u00fcne\u015fte ve s\u00fcpernovada olan n\u00f6trino tepkimelerinin daha iyi
\nanla\u015f\u0131labilmesinin de \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7acak.
\nN\u00d6TR\u0130NO EVREN\u0130N SIRLARINI BARINDIRIYOR
\nPeki hem n\u00fckleer santrallerin g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flama konusunda, hem de uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda
\nd\u00fcnyaya b\u00fcy\u00fck katk\u0131lar sunan bu par\u00e7ac\u0131klar tam olarak nas\u0131l ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor? \u00c7orak,
\nn\u00f6trinonun ne oldu\u011funu ve nas\u0131l a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 is \u015fu s\u00f6zlerle anlatt\u0131: \u201cN\u00f6trinolar \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na
\nyak\u0131n h\u0131za sahip, elektriksel olarak n\u00f6tr olan ve k\u00fctlesi \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck olan bir temel
\npar\u00e7ac\u0131klard\u0131r. Bu \u00f6zellikleri sayesinde, maddelerin i\u00e7inden etkile\u015fmeden ge\u00e7ebilmektedirler
\nve alg\u0131lanmalar\u0131 olduk\u00e7a zordur. N\u00f6trinolar n\u00fckleer reakt\u00f6r tepkimelerinden, belirli atomlar\u0131n
\nbozunmalar\u0131ndan, g\u00fcne\u015fte olu\u015fan f\u00fczyon tepkimesinden ve kozmik \u0131\u015f\u0131nlardan olu\u015fan n\u00fckleer
\nreaksiyonlar sonucunda a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kabilmektedirler. \u00dc\u00e7 tip n\u00f6trino ve her tip n\u00f6trinonun birer
\ntane de kar\u015f\u0131 n\u00f6trinosu vard\u0131r. N\u00f6trinolar\u0131n say\u0131labilmesi, \u00f6nemli n\u00fckleer reaksiyonlar\u0131n
\nanla\u015f\u0131labilmesinde \u00f6nemli rol oynar.\u201d
\nDi\u011fer kozmik par\u00e7ac\u0131klar\u0131n etkilerinden uzak olabilmek i\u00e7in genellikle yer alt\u0131 madenlerinde
\nin\u015fa edilmi\u015f, i\u00e7i saf su ya da ba\u015fka s\u0131v\u0131larla doldurulmu\u015f depolar ve \u00e7evresindeki<\/p>\n
detekt\u00f6rlerden olu\u015fan \u201cn\u00f6trino g\u00f6zlemevleri\u201dnde yap\u0131lan deneyler, bu gizemli par\u00e7ac\u0131klarla
\nilgili daha fazla bilgi sahibi olunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oluyor. Maddeyle kolay kolay etkile\u015fime
\ngirmeyen, k\u00fctlesi neredeyse s\u0131f\u0131r olan ve milyarlarca y\u0131ld\u0131r evreni dolduran bu par\u00e7ac\u0131k,
\nkainat hakk\u0131nda \u00e7ok \u00f6nemli bilgileri sakl\u0131yor. Bu nedenle n\u00f6trino deneylerinin gelecekte
\nkaranl\u0131k maddeden evrenin olu\u015fumuna kadar pek \u00e7ok sorunun taraf\u0131ndan cevab\u0131n\u0131n
\nbulunmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
N\u00fckleer reakt\u00f6rlerin izlenmesi alan\u0131nda, yeni nesil n\u00f6trino dedekt\u00f6rleri geli\u015ftirilmesi i\u00e7in d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma s\u00fcrd\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. Daha etkili, daha uygun maliyetli ve daha kompakt olan yeni dedekt\u00f6rlerin hem ulusal ihtiya\u00e7lar\u0131 … Devam\u0131n\u0131 Oku…<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8845"}],"collection":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=8845"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/8845\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=8845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=8845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/akdenizolaygazetesi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=8845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}